Klauzula waloryzacyjna – co to i do czego służy?

Pieniądz nie ma swojej jednej stałej wartości, co zauważyć można np. na kursach giełdowych. Czasami poszczególne wskaźniki zmieniają się dość znacznie, szczególnie jeżeli na kurs danej waluty spojrzymy na przestrzeni lat. Jak się w takim razie zabezpieczyć przed zawieraniem długoletnich umów, które po latach z powodu procesów giełdowych mogą okazać się nieopłacalne?

Czym jest klauzula waloryzacyjna? – zabezpieczenie przy zawieraniu umów

Z powodu procesów waloryzacyjnych została stworzona klauzula, która chroni obie strony przed podjęciem zobowiązania, które po dłuższym czasie może okazać się skrajnie niekorzystne dla jednej ze stron.

Klauzula waloryzacyjna określa wartość zobowiązania, dzięki czemu nawet przy drastycznych zmianach waloryzacyjnych otrzymamy wartość jak najbardziej przybliżoną do tej, na którą przystaliśmy zawierając umowę. “Miernikiem wartości” takiej klauzuli nie może być pieniądz. Ze względu na rodzaje i charakter poszczególnych mierników, możemy wyróżnić rozmaite typy klauzuli.

co to klauzula waloryzacyjna

Rodzaje klauzuli waloryzacyjnej

Indeksowa klauzula przyjmuje za miernik wartości wybrany indeks giełdowy. Może być to np. wskaźnik inflacji. Walutowa określa wartość zobowiązania w walucie innej niż ta, która figuruje w umowie (waluta ta jest zatem rozpatrywana jako miernik, nie pieniądz, więc nie kłóci się z samą definicją klauzuli waloryzacyjnej). Towarowa za miernik wartości przyjmuje konkretne dobro materialne. Obecnie najczęściej wykorzystywanym towarem jest ropa naftowa liczona w baryłkach. Można również przeliczać wartość, na którą została zawarta umowa, na wartość złota. Ostatnim ze sposobów jest określanie wartości za pomocą średniego lub minimalnego wynagrodzenia. Taką klauzulę nazywamy klauzulą uposażenia.

Ważnym elementem klauzuli jest także określenie sposobu przeliczania wybranego miernika na pieniądz. Może być to np. cena rynkowa towaru, czy też kurs waluty na giełdzie lub w banku.

klauzula waloryzacyjna

Klauzula waloryzacyjna a prawo

Szczegółowe wytyczne wobec klauzuli waloryzacyjnej można znaleźć w art. 358 § 2 k.c., warto także znać art. 3581 § 3 k.c. Pierwszy z nich szczegółowo określa omawiane wcześniej kwestie, zaś drugi dopuszcza sądową waloryzację świadczeń. Istniały bowiem wątpliwości czy w sytuacji bardzo silnej waloryzacji, kiedy pomimo klauzuli ktoś byłby narażony na znaczącą stratę, można ubiegać się o waloryzacji świadczeń na drodze sądowej. Obecnie jest możliwa taka opcja.